Çeviri farklı düşünce tarzları geliştirmeye yarayan bir araçtır. Çeviri görevinin karşılaştığı zoruluklar düşünce tarzlarının karşılaştığı zorluklarla eşleniktir.

Işık Barış Fidaner

Yersiz Şeyler blogunda başarılı içerikler paylaşan Işık Barış Fidaner ile Yersiz Şeyler, çeviri, dijital kültür ve daha fazlası hakkında keyifli bir röportaj gerçekleştirdik.

Öncelikle sizi tanımayanlar için kendinizi tanıtabilir misiniz? Kimdir Işık Barış Fidaner?

Bilgisayar bilimi alanında doktora yapmış ve Žižekçi düşünce temelinde teoriler geliştiren bir çevirmenim.

Yersiz Şeyler’e baktığımızda oldukça farklı bir proje olduğunu görebiliyoruz. Bu projeyi başlatırken neler düşünüyordunuz? Neler hedeflediniz?

Yersiz Şeyler’i ilk yıllarda kimi fikir yazıları yayınlamak için kullanmıştım. Sonra birkaç yıl boyunca İnternette bulduğum kimi İngilizce metinleri Türkçeye çevirip yayınlamak için kullandım. Son yıllarda ise çoğunlukla “Görce” başlığı altında kendi teorik yazılarımı yayınlamak için kullanıyorum.

Yersiz Şeyler’de çevirinin rolü nedir? Hangi amaçlarla çeviriyi kullanıyorsunuz?

Çeviri farklı düşünce tarzları geliştirmeye yarayan bir araçtır. Çeviri görevinin karşılaştığı zorluklar düşünce tarzlarının karşılaştığı zorluklarla eşleniktir. İngilizce bir kelimenin Türkçedeki karşılığını aradığımız zaman aslında bir düşünce tarzının kendi kültürümüzdeki eşleniğini arıyoruzdur. Uğraşılan zorluk konu ve bağlama göre çok değişebilir. Belli konularda çeviri yapmak belli düşünsel sorunlarla uğraşmak demektir.

Birçok ilginç konuda çeviri derlemeleri yayımlıyorsunuz. Bu konuları nasıl seçiyorsunuz?

Bazen McKenzie Wark gibi belli düşünürlerin yazılarını çevirdim, bazense kuantum fiziği gibi belli alanlara dair çeviriler yaptım. Bunun bir kuralı yok, neyi ilginç ve çevirmeye değer bulduysam onu çevirdim. Sonra biriktikçe bunları arşivlemek için çeviri derlemeleri altında topladım. Bu derlemeler eskiden teyplerle yapılan karışık kasetlere benzetilebilir.

“Sahi – Fol” konusunda çevirmenlere bir seslenişiniz var. Bunu biraz açıklayabilir misiniz?

İngilizcede “true” ile “right” arasındaki ayrım arzu ile niyet arasındaki farkla ilgilidir. Geleneksel Türkçe çeviri pratiğinde ise bu arzu-niyet ayrımı yutulur ve bunların ikisi de “doğru” kelimesiyle karşılanır. “Right intention”a “doğru niyet” denmesi kabul edilebilir ama “true desire”a “doğru arzu” değil “sahi arzu” denmelidir. “True”ya “sahi” denilirse Türkçede hakikat dediğimiz alanı “sahilik” olarak daha iyi ifade edebilmiş oluruz. “True”nun karşıtı olan “false” kelimesi için de sahte yumurta anlamına gelen “fol” karşılığını öneriyorum. “Fol nesne” arzuyu boşa düşürecek bir nesnedir ama “yanlış” (“wrong”) olmak zorunda değildir. Bu konudaki yazılar şu sayfada listelenmiştir: “Çevirmenler, True’ya Doğru demeyelim, Sahi diyelim” (Işık Barış Fidaner, Zeynep Nur Ayanoğlu)

Kendi çeviri karşılıklarınızı ve tercihlerinizi içeren genel bir sözlükçe oluşturmuşsunuz. Maalesef çeviri içeren birçok projede bunu görmeye alışık değiliz. Bu konu hakkında neler düşünüyorsunuz? Bu sözlükçeyi neden oluşturdunuz? Geliştirmeye devam edecek misiniz?

Birçok editör ve çevirmenin buna benzer sözlükler kullandığını biliyorum. Benim kendi kullandığım sözlüğü yayınlamamın sebebi “sahi-fol” gibi ilginç tercihler içermesi. “Actual-virtual” için de “gerçel-görcül” önerim var mesela. En son Fransızca “signifiance” için “imleyiş” kelimesini önerdim. Elbette yeni öneriler çıktıkça oraya eklenecektir.

Dijital kültür ve internetin gidişatı hakkında düşünceleriniz nelerdir? Blog ve v-log projelerinde amatör ruhu destekliyor musunuz?

Sosyal medyanın siyaseten sağa kaymasıyla birlikte son yıllarda dijital kültürle ilgili iyimserlikten kötümserliğe doğru geçildi sanırım. Social Dilemma ve The Great Hack gibi belgeseller dijital kültürün suistimali konusunu işliyor. Ama elbette bunun sorumlusu amatör ruh değil. Amatör ruh desteklenmeyi hak eder.

Yersiz Şeyler’de sade bir tasarım kullanmayı tercih etmişsiniz ancak küçük detaylar fark yaratıyor. Bunun arka planını sizden öğrenebilir miyiz?

Yersiz Şeyler ilk yıllarda siyah bir sayfaydı. Sonradan beyaza çevirince biraz ferahladı. Sonra bir gün sayfa başlıklarına küçük ikonlar koymayı akıl ettim.

Okuyucularınız ile ilişkiniz nasıl? Aldığınız geri dönüşlerden memnun musunuz?

Ara sıra çok takdir eden mesajlar geliyor ama blogun okuyucu sayısı oldukça sınırlı. İnternetin genel atmosferi de blogu pek desteklemiyor.

Son olarak eklemek ve bu röportajı okuyan kişilere söylemek istedikleriniz var mı?

Röportaj için teşekkür ederim. Başarılar dilerim.

Bu keyifli röportaj için biz teşekkür ederiz. Yersiz Şeyler projenizde ve diğer çalışmalarınızda başarılar dileriz.

Röportajı yapan: Furkan Sunay
Röportaj tarihi: 21 Aralık 2020

Yersiz Şeyler Blogunun Sahibi Işık Barış Fidaner ile Röportaj Gerçekleştirdik

Category: Röportaj
0
464 views

Join the discussion